Sonsuz bir otomobil sevgisi: Murat 124


Yıl 1974. Karlı bir kış günü zorlu bir O302 yolculuğundan sonra, şimdi üzerinde Büyükşehir binasının yükseldiği Ankara Şehirlerarası Otobüs Terminali’ne (AŞOT) indim. Benim gibi yaşı geçkince olanlar bilir; AŞOT’da taksiler uzun bir sıra yaparlar, buradaki sıraya riayet edilerek taksilere binilirdi. Gönlümden geçen temiz bir 1956 veya '64 Chevrolet bulup bu güzel otomobillerin keyfini çıkararak eve ulaşmaktı. Şansıma portakal rengi yepyeni bir Murat 124 denk geldi. O yıllarda taksilerde sarı renk standart değildi. Her renk taksi vardı. Taksiler cam altlarındaki damalı şeritlerinden anlaşılırdı. Portakal rengi de Tofaş'ın bu konuda bir öncülüğüydü. Bu renk Murat 124'ler o yıllarda taksici esnafına özel olarak üretilmişlerdi. Piyasaya satışı yoktu. Sanıyorum esnaf olduğunu belgeleyenlere cüz’i de bir indirimi vardı. Ben Chevrolet keyfi yapmayı beklerken bu otomobilin denk gelmesine bozulmuştum aslında. Ama yine de denemeye değer buldum ve ön koltuğa oturdum. O yıllarda terminaldeki bir başka alaturka usul ise aynı yöne gidecek başka yolcu varsa onu da almaktı. Yani diyelim ki Küçükesat’a gitmek için bindiğiniz bir taksiye yine Küçükesat’a veya Kavaklıdere, Seyranbağları gibi yakın semtlere gidecek bir başka yolcu da -sıkışmamak kaydıyla- alınırdı. Bu şekilde siz Küçükesat’a 10 TL verecekseniz 7,5 verirdiniz. Kavaklıdere yolcusu da 7,5 verince taksici bu güzergahta 10 değil 15 TL kazanır, siz de 2,5 TL az para vermiş olurdunuz. Ben binip de Kavaklıdere’ye gideceğimi söyleyince taksici kapıyı açıp seslendi, bir de Çankaya yolcusu bayan buldu. O da arka koltuğa yerleşince hareket ettik. O yıllarda yerli otomobillere çok sıcak bakılmazdı. Anadol fiberglas yapısı ve de tek kapılı oluşundan, Renault 12 önden çekiş gibi o zamanda bilinmeyen bir sisteme sahip oluşundan, Murat 124 ise çok ince sacdan imal edilmiş olmasından dolayı çok sert eleştirilere tutulur ve kaya gibi sağlam, yayla gibi ferah Amerikan otomobillerine alışmış insanlara ters gelirdi. Bindiğim portakal rengi Murat 124 yepyeniydi. Veglia Borletti markalı kilometre sayacında henüz dört hane dolmuştu. On bin kilometre bile yapmamıştı.H er tarafı pırıl pırıl tertemizdi. Dışarıdaki portakal rengi içeride de cam altlarında üç-dört parmaklık şeritlerde kendini gösteriyordu. Otomobilin içerisinde o zamana kadar hiçbir Amerikan otomobilinde duymadığım ilginç bir yeni otomobil kokusu vardı. Bu koku şoförün kalorifer sistemine eklediği toz vanilya kokusu ile birleşerek çok ilginç bir hal alıyordu. Otomobilin içerisi ise adeta soba yanıyormuşcasına sıcaktı. Üzerimdeki palto bile hemen fazla gelmişti. Şoför zaten içeride ince bir kazakla oturuyordu. O yıllardaki diğer otomobillerde kışın görmeye alıştığımız camlardaki buğulanmadan zerre kadar eser yoktu. Bütün camlar pırıl pırıl ve açıktı. Ön tarafta alttan ayaklarıma doğru yoğun bir sıcaklık geliyordu. Daha güneş doğmamıştı. Ortalık karanlıktı. Otomobilin farları ortalığı ışıl ışıl aydınlatıyordu. Daha sonradan Carello marka olduğunu öğrendiğim bu far sistemi Amerikan otomobillerindeki “sealed beam” atom farlardan çok daha başarılıydı. Otomobilin her tarafında muhtelif renk ve ebatlarda ampuller vardı. Frene basılınca pedallar tarafından kırmızı bir ışık huzmesi çıkıyordu. Direklerde adeta vapurlarda olduğu gibi iskele ve sancak belirlemek üzere kırmızı ve yeşil küçük lambalar, arka cam üzerinde eski Magirus otobüslerin iç lambalarına benzer uzun ama turuncu ışık veren bir lamba, arka cam direklerinde mavi, yeşil ve mor kombinasyonlu bir ışık demeti vardı ve bunlar otomobilin içini adeta bir pavyon havasına sokuyordu. Bu renk kartelasını detaylı incelemek için geriye dönüp baktığımda arkada oturan ilave müşteri çirkin bayan bile gözüme bir değişik görünmüştü. Bu kadar lambanın birlikte yanması, açık farlar, çalışan kalorifer motoru, Mitsuba markalı çat çat korna hep aküyü bitirici aletlerdi. Ama Murat 124 bunları kaldırabiliyordu demek ki. Halbuki o yıllarda kullanılan pek çok otomobilde şarj sistemi motor devriyle bağlantılı dinamolu sistem olduğundan, küçük duraklamalarda motor devri düştüğünde bile göğüste şarj lambası “gen” kıpkırmızı kızararak ikazını anında verirdi. 124 ise her konumda yeterli akımı çıkaran alternatörlü bir sisteme sahipti. Otomobilin yolda gidişi de çok güzeldi. Hoş bir motor sesi vardı ve kulakları tırmalamıyordu. Şoför de otomobili oldukça devirli kullanıyordu. Dört vitesli şanzuman viteslere geçişte “şık, şık” diye ses veriyordu. İlk kalkışlarda çok da ataktı. Kızılay’da trafik ışıklarından kalkışta yanımızdaki Amerikan otomobilleri kendilerini toplayıncaya kadar biz neredeyse Bakanlıklar’ı bulmuştuk. Oldukça seri bir otomobildi. Bu gidiş tarzını görünce benim kanaatim değişiverdi. Arkadaki bayan biraz acelesi olduğunu, şimdiki Atakule civarında bir yerde oturduğunu ,önce onun inmesine müsaade edersek sevineceğini söyleyince ben bunu seve seve kabul ettim. Çünkü 124'ü aynı zamanda Çankaya Yokuşu’nda da test etme fırsatı yakalayacaktım. Bu yokuşu iyi durumdaki düz altı silindirli ve üç vitesli Amerikan’lar ikinci vitesle çıkabiliyorlardı. Citroen ve Peugeot gibi Fransız otomobillerinin 1960'lı modelleri ise kimi zaman iki kimi zaman ise düz birinci viteste oldukça zorlanarak çıkıyorlardı. Kuğulu Park’ı geçince rampanın tam altında önümüze arşeleri (boynuz da denir) atmış bir Farabi-Yıldırım Beyazıt Meydanı çalışan Ansaldo troleybüsü çıkıverince mecburen durduk. 'Halbuki belki aşağıdan biraz kaptırsa daha rahat çıkabilirdi' diye aklımdan geçirdim. Troleybüsü geçtik, bizim şoför yine devirli kullanmaya devam ediyor, olabildiğince limitleri zorluyordu. Birinci vites, iki ve de üç derken yokuşun ortalarına kadar devir hiç düşmeden geldik. Buradan sonra devir hafifçe düşmesine rağmen araba bayılmadı. Hatta yukarıya doğru bu yarı baygın haldeyken şoför bir de dördüncü vitesi denedi ama tabii yemedi. Zaten yolcunun ineceği yere de gelmiştik. Durup bayanı indirdik. Yokuş yukarı yüksek devir bizim 124’ün hararet saatinde ufak bir oynama yaptı. Dimdik duran hararet saati (dik olduğunda 90 derece olduğu anlaşılır) birazcık sağa doğru eğildi. Ama kırmızı bölümü bulmadı. Fakat kalorifer artık tamamen içinde kok kömürü yanarken kıpkırmızı olan sobalar gibi ısıtmaya başladı. Şoför alçak devirde çalışan kalorifer motorunu kapatmak zorunda kaldı. Yokuştan aşağı inerken de vitesi dörde takıp ayağını gazdan çekti. Bu en güzel motor soğutma metodudur. Hararet göstergesi de bu defa sola doğru yatarak 90 derecenin altına indi. Eve geldiğimde otomobilden inerken bu otomobillere haksızlık ettiğimi, aslında gerçekten o yıllara göre üstün otomobiller olduklarını, bazı teknolojik gelişmeleri bize gösterdiğini anladım. Kendim kullanmasam da otomobil hakkında fikir sahibi oldum. Kısaca Murat 124 lerin özelliklerini de yeniden hatırlayalım isterseniz. 1. Amerikan otomobillerinin aksine bu otomobil direksiyondan değil yerden vitesliydi. Ve dört ileri vitese sahipti. Dört silindirli motoru Amerikan malı motorlara sistem olarak çok benzerdi, hatta minyatürü bile diyebiliriz. Çift boğazlı mükemmel bir karbüratöre sahip oluşu ve motorda yakalanan yüksek performans sebebiyle yürürken 5500-5600 d/dak. gibi o yıllara göre çok yüksek sayılabilecek devirleri çok rahatlıkla yakalayabiliyordu. Dolayısıyla ilk kalkışlarda Amerikanlara göre çok seriydi. 2. Fren pedalına basmak şöyle dursun neredeyse dokunmakla çok güzel fren mesafeleri yakalanabiliyordu. Bunun sebebi de dört tekerlekte de mevcut disk fren ve vakum yardımcılı fren sistemiydi. Hatta arka tekerleklere giden hidrolik miktarını aracın ağırlığına göre ayarlayan bir regülatör sistemi ile adeta arka frenlerin tutması bile önlenmişti. Bugün bile çuvalla paralar ödeyerek aldığınız pek çok lüks marka otomobilde arka frenler ucuzluğu dolayısıyla kampanadır. 3. Bugünlerde artık özellik bile sayılmayan gece için çift kırılmalı pozisyona getirilerek farlardan gözleri koruyan iç ayna bile üretildiği yıllar için birer ilkti. Çakmak, güneşlik, güneşlikte makyaj aynası, dört kapıdan birden kumandalı güçlü iç aydınlatmalar (1974 sonrası modellerde sadece ön kapılardan kumanda vardır) gibi küçük ayrıntılar da bu otomobilin artılarıydı. 4. Benzin miktarının çok azalmasıyla yanan kırmızı ikaz lambası da bir ilkti. Veglia Borletti markalı çok fonksiyonel gösterge paneli, elle pompalı da olsa cam yıkama tertibatının bulunması, direksiyonu da kilitleyebilen kilitli kontak anahtarı, çift hızlı silecekler gibi çok küçük ayrıntılar o yıllarda normal otomobillerde rastlanılmayan donanımlardı. 5. Yukarıda da anlattığım gibi; o yıllarda otomobilde kış yolculukları bir ızdırap olurdu. Buğulanan ve hatta buz tutan camlar, donan eller ve ayaklar bu yolculuğu çile haline getirir, kimse yola çıkmak istemezdi. Otomobilde kalorifer olabileceği, kışın da sıcacık, buğusuz yolculukların yapılabileceği ve hatta otomobilde palto çıkarılarak oturulabileceği Murat 124 ile anlaşıldı. 6. Bu lükslere bir de otomobilin bütün koltuklarında aynı anda yaşanan sinema salonu gibi görüşü de eklemesek olmaz. Murat 124 ile yakalanan bu geniş ve panoramik görüş açısı şimdilerde aerodinamik kaygılara yenik düştüğünden bu tür bir görüşe şimdilerde sadece otobüslerin en ön koltuklarında rastlayabilirsiniz. Bütün bu özellikler ise çok basit, kübik, yalın ve anlamlı dizaynla birleşir. Murat 124 genel görünümü hepimizin çocukken “bir otomobil resmi çizsene” komutuyla çizdiğimiz basit otomobil resimlerinin hayata geçirilmişidir. Son bir sözle konuyu bitireyim. Fiat’ın bugün üretttiği en pahalı ve de lüks otomobillerinde bile anlattığım 124 modelinden geliştirilerek gelme pek çok parça olduğundan emin olabilirsiniz. Uzatmayalım; bu taksi yolculuğu benim o yıllarda üretilen yerli montaj otomobillere bakış açımı çok değiştirdi. Hatta eve girerken ileride param olduğunda bir 124 almaya kendi kendime söz verdim. M.Ali Sade 12/2011 Not:Bazı resimler Murat 124 el kitabından alıntıdır.
Be Sociable, Share!

1 Yorum

  1. hatibi dedi ki:

    Amcamda da vardı Murat 124. Ilk söförlük deneyimlerim onda olduğu için yeri ayrıdır. Şimdi bile meraklıları var. Zamanının iyi ve dayanıklı otomobillerinden idi.

  • can you take clomid and xanax together
  • zoloft doesn't work for anxiety
  • sinemet vs mirapex
  • 2 eggs with clomid
  • posologie xenical 120 mg
  • cialis ou viagra que choisir
  • levitra 20mg fta 8
  • does wellbutrin make you stop smoking
  • propecia minoxidil together before after
  • zithromax medication
  • is benicar a narcotic
  • amoxil tablets 250mg
  • xenical orlistat dosage
  • 2 rounds clomid 1 cycle
  • diferen?a entre viagra levitra e cialis
  • effetti collaterali del nolvadex
  • leading hotels cipro
  • fluoxetine dosis verhogen
  • can you take flagyl diflucan same time
  • propecia 1 jour sur deux
  • stopping zoloft weight loss
  • wellbutrin sr blog
  • equivalent viagra pharmacie sans ordonnance
  • cerotti zovirax prezzo
  • zyprexa injection reconstitution
  • proscar liver disease
  • quickly does clomid work men
  • viagra how much time to take effect
  • zosyn plus flagyl
  • differenza tra zoloft e citalopram
  • how to take clomid post cycle
  • clomid tablets to buy
  • proventil and vanceril together
  • cytotec causas e efeitos
  • compare nexium to prilosec otc
  • viagra internet
  • clomid resistance
  • proventil inhaler cost
  • generic cialis secure tabs
  • zoloft missed a dose
  • oral cytotec and miscarriage
  • clomid day 5-9 50 mg
  • john ashcroft proscar
  • where can i buy clomid and nolvadex
  • nolvadex and clomid
  • viagra super active ingredients
  • clomid days 2-6 of cycle
  • precio cialis 5 mg venezuela
  • orlistat e hipotireoidismo
  • clomid a quel moment le prendre
  • cialis levitra e vivanza
  • renova plan 1 unterschrank
  • amoxil generic brand name
  • onde se renova o cart??o jovem
  • puedo usar viagra todos los dias
  • clomid hcg injection success stories
  • cytotec como se usa yahoo
  • no bleeding after cytotec
  • zithromax nebenwirkungen
  • zoloft withdrawal 3 months
  • fluoxetine bij zwangerschap
  • xenical orlistat 120 mg contraindicaciones
  • jak dzia?a viagra na zdrowego
  • can take 2 viagra pills one day
  • kamagra mejor que viagra
  • wellbutrin can't focus
  • does zoloft cause weight gain loss
  • cytotec dosis para gastritis
  • viagra sprays
  • cipro e ue
  • renova group wikipedia
  • zyprexa velotab prezzo
  • cialis soft
  • recomendaciones para uso pastillas cytotec
  • offerte cipro agosto 2009
  • levitra 20 mg dosage
  • zithromax vs erythromycin
  • 5 months clomid still not pregnant
  • benicar patent expiration date
  • cytotec saignements
  • viagra para a mulher
  • cytotec mirena
  • clomid funciona 1 ciclo
  • despues de tomar cytotec cuanto dura el sangrado
  • buy clomid liquid
  • order propecia online canada
  • nolvadex raise testosterone levels
  • donde comprar cytotec madrid
  • clomid follicule mur
  • orlistat capsulas 120 mg
  • kamagra avis doctissimo
  • viagra e eiaculazione precoce
  • venta cytotec angeles chile
  • viagra kullan?m? ve zararlar?
  • priligy cialis se pueden combinar
  • cipro ck2
  • cialis viagra levitra comparativa
  • quem tomou clomid e teve gemeos
  • generic wellbutrin a 102
  • commander kamagra oral jelly
  • jual cytotec bandung
  • why give race horses lasix
  • wellbutrin news 2010
  • cialis once a day price
  • topamax nebenwirkungen gewichtsverlust
  • cialis sicuro line
  • how fast does sinemet work
  • viagra y sandia
  • cialis produce hipertension
  • cipro xr 1 gr precio
  • where can i buy clomid online in the uk
  • viagra ebay
  • wellbutrin xl mucinex dm
  • foros sobre zyprexa
  • what cycle day do you ovulate when taking clomid
  • viagra venta sin receta buenos aires
  • priligy und cialis
  • topamax engorda adelgaza
  • viagra doesn't work all the time
  • flagyl e gravidez
  • zithromax monodose
  • xenical how much fat
  • sinemet ou modopar
  • does fluoxetine pills look like
  • zyban chemical composition
  • topamax for migraines in children
  • cialis 10 mg boite de 4 prix
  • buy clomid online mexico
  • nexium mups y embarazo
  • nolvadex on a plane
  • clomid and ovulation pain
  • viagra e una droga
  • benicar hct and viagra
  • 8453624342
  • buy cheap clomid uk
  • topamax que es
  • synthroid 75 mg color
  • fk renova v glentoran
  • cialis bula e pre?o
  • bijwerkingen van sinemet
  • diflucan 1 week pregnant
  • levoxyl vs synthroid dosage
  • will cipro cause a yeast infection
  • amoxil y alcohol
  • topamax breastfeeding side effects
  • can zovirax used yeast infections
  • zoloft weight loss dosage
  • renova pq noir
  • hcg nolvadex and clomid pct
  • fluoxetine uk prescription
  • clomid prima o dopo i pasti
  • ?? meglio viagra o cialis
  • how to take sinemet 25 100
  • buy kamagra oral jelly australia
  • propecia vs proscar haarausfall
  • utilisation cialis 5 mg
  • cipro used for ear infections
  • cialis viagra levitra quale migliore
  • zoloft fatigue weight gain
  • clomid 3-7 vs 5-9
  • lasix loop diuretic
  • sintomas luego tomar cytotec
  • diflucan para que se usa
  • zyban d?pression
  • wellbutrin how fast does it work
  • long wellbutrin start working
  • 50 mg zoloft pregnancy
  • can zoloft cause you lose weight
  • thuoc giam can xenical orlistat 120mg
  • nexium infant acid reflux
  • viagra masticable contraindicaciones
  • 3 months clomid still not pregnant
  • xenical y carnitina
  • au bout de combien de temps agit le cytotec
  • assumere cialis e viagra insieme
  • renova bulex sdet c
  • topamax side effects 2009
  • vad kostar kamagra i thailand
  • viagra zagreb
  • can take 600 mg wellbutrin xl
  • can't stop crying wellbutrin
  • viagra 100 kullanimi
  • levitra 20 mg forum
  • topamax 15 mg sprinkles
  • clomid men success
  • viagra a zeny
  • new weight loss drug wellbutrin
  • nicosia cipro storia
  • nioxin minoxidil propecia
  • xenical comprar
  • zyban depression australia
  • diflucan and pregnancy risk
  • aliduet orlistat carnitina
  • m drol nolvadex cycle
  • cialis x donna
  • estrace dose
  • propecia long does take work
  • best place buy cialis online forum
  • synthroid iv conversion po
  • cialis ban o dau
  • comcast email hacked viagra
  • flagyl et perte d'appetit
  • dosis levitra 20 mg
  • cipro in inglese
  • zyprexa velotab comprimidos
  • proscar medication side effects
  • o'que e flagyl
  • wellbutrin sr vs zoloft
  • propecia buy online uk
  • fluoxetine biogaran 20mg
  • cipro meteo previsioni
  • fluoxetine 60 mg tiredness
  • orlistat ventajas y desventajas
  • 8484059621
  • generic synthroid doesn't work
  • xenical comprimidos
  • priligy in vendita
  • cialis paris
  • venta cytotec peru arequipa
  • clomid positive opk 3 days
  • taux reussite avec clomid
  • qual'?? la differenza tra viagra e cialis
  • zyprexa information sheet
  • fluoxetine hcl 10 mg capsule tev
  • nolvadex per ovulazione