Yoksa tek yol Devrim değil miydi?


16 Haziran 1961 günü Devlet Demiryolları Fabrikaları ve Cer Dairelerinin yönetici ve mühendislerinden 20 kadarı Ankara’da bir toplantıya çağrıldılar. Toplantıya başkanlık eden Genel Müdür yardımcısı Emin BOZOĞLU, Ulaştırma Bakanlığı’ndan gelen bir yazıyı okudu. Yazıda “Ordunun cadde binek ihtiyacını karşılayacak bir otomobil tipinin geliştirilmesi” görevinin TCDD’ye verildiği ve bu amaçla 1.400.000 TL ödenek ayrıldığı belirtiliyordu. Verilen termin 29 Ekim 1961, yani tanınan süre 4.5 aydı. Bu süre içinde bu çapta bir geliştirme çalışması yapılabilir miydi ? Bırakın geliştirmeyi, hiçten yola çıkarak, çalışabilecek bir otomobil yapılabilir, böyle bir mucize gerçekleştirilebilir miydi? Toplantıda söz alanların çoğu böyle bir projede seve seve çalışmaya hazır olduklarını, fakat böylesine kısa bir sürede sonuç alınabileceğini sanmadıklarını dile getirmeye çalışmış, bir kısmı da “hayır” demişlerdi. Toplantıda, çalışmalar için en uygun yerin, (bugünkü TÜLOMSAŞ) Eskişehir Demiryolu Fabrikaları’nda dökümhane olarak yapılıp kullanılmayan bir bina, en uygun yöntemin de elden geldiğince çeşitli tipten otomobil yapısını yakından inceleyerek fikir edindikten sonra, yapılacak tipin boyutları, motor, şanzıman vb. öteki grup ve parçalarının nasıl tasarlanıp imal edileceği üzerinde durulması olduğu sonucuna varıldı. İşyeri olarak seçilen atölyenin hazırlanması için Eskişehir’ e talimat verildi ve otomobili olanların 19 Haziran’da Eskişehir’de bulunmaları istendi. Dökümhane binası zemini, lokomotif kazanlarında kullanılmak üzere alınan saç levhalarla döşendi. Kapının üzerine, kocaman rakamlarla kaç gün kaldığını gösteren bir levha asıldı. Projenin bitimine dek bu levha, her gün bir azalarak, sonuna kadar orada kaldı. Atölyede bir baş üstü gezer vinç, çeşitli bankolar ve bir toplantı masası vardı. Yakınında bir de çay ocağı bulunan bu masa dört ay süreyle hem toplantılar, hem dinlenme, hem de gerektiğinde çalışma masası olarak kullanıldı.

Projeye başlanıyor

Önce otomobilin ana hatları saptandı. 4-5 kişilik, toplam 1000-1100 kg ağırlığında, orta boy denilebilecek bir tip üzerinde mutabık kalındı. Motor 4 silindirli olmalı, 50-60 HP vermeliydi. Karoseri için hazırlanan 1:10 ölçekli maketlerden seçilen birinin 1:1 ölçekli alçı modeli yapıldı. Karoserin damı, kaput ve benzeri saçları, bu modelden alınan kalıplarla yapılmış beton bloklara çekilmek ve çekiçle düzeltilmek suretiyle tek tek imal edildi. Bir yandan da Willy’s Jeep, Warswa, Chevrolet, Ford Consul, Fiat 1400 ve 1100 motorlarının incelenmesinden sonra Warswa motoru örnek alınarak yandan supaplı bir 4 silindirli motorun gövde ve başlığı Sivas Demiryolu Fabrikası’nda dökülüp, Ankara Demiryolu Fabrikası’nda işlendi. Piston, segman ve kolları Eskişehir’de yapıldı. Motor Ankara Demiryolu Fabrikası’nda monte edildi. 40 HP’den fazla güç alınamayan bu motora alternatif olarak Ankara Fabrikası aynı gövde ve krank milinden yola çıkarak başka bir tip geliştirdi. B-motoru adı verilen üstten supaplı bir üçüncü motor da Eskişehir’de imal edildi. Süspansiyon grubu ön takımlar için MacPherson sistemini önerildi ve numuneye göre Eskişehir’de imal edildi.

Şanzımanlar, Ankara fabrikasınca tümü yerli olarak yapılmıştı. Montaja geçildiğinde karşılaşılan en büyük sorun, gövde-motor uyumunu sağlamak, debriyaj, gaz ve fren kumanda mekanizmalarını yerleştirmek ve direksiyonun en uygun konumunu bulmaktı. Ayarlı direksiyon önerisi kabul edilmedi. İki yıl sonra Cadillac bunu bir yenilik olarak getiriyordu. Nihayet Ekim ortalarında Devrim otomobillerinden ilki tecrübeye hazır duruma gelebildi. Elektrik donanımı ile diferansiyel dişlileri, kardan istavrozları ve motor yatakları ile cam ve lastikleri dışında tüm parçaları yerli idi. Bir yandan bu ilk otomobilin yol tecrübeleri sürdürülürken bir yandan da Cumhurbaşkanı’na sunulmak üzere B-motoru ile donatılan ikinci otomobilin yetiştirilmesine çalışılıyordu. Siyah renkteki bu 2 numaralı Devrim’in son kat boyası ancak 28 Ekim akşamı vurulabildi. Pasta ve cilası Ankara’ya sevk edilirken gece trende yapıldı. Buharlı lokomotiflerle çekilen trende bacadan sıçraması muhtemel kıvılcımlardan ötürü güvenlik önlemi olarak benzin depoları boşaltıldı. Tren sabaha karşı Ankara’ya ulaştı. İki Devrim otomobili o zamanlar Sıhhiye semtinde bulunan Ankara Demiryolu Fabrikası’na indirildi. Manevra imkanı sağlamak için depolarına yalnızca birkaç litre benzin kondu. Asıl ikmal sabahleyin Sıhhiye’deki Mobil Benzin İstasyonu’ndan yapılacak, sonra da Meclis’e gidilecekti.

Şark kafası!

29 Ekim sabahı, Devrimler motosikletli oldukça kalabalık bir trafik ekibinden oluşan eskortun arasında yola çıktı. Çıktı ama, eskorttakiler, benzin alma işinden haberleri olmadığı için, Mobil’e uğramadan yola devam ettiler. Meclis’in önüne gelindiğinde durum anlaşıldı, acele getirilen benzin ilk otomobile kondu. İki numaraya konacağı sırada Cemal Paşa Meclis’in önüne gelmiş ve Anıtkabir’e gitmek üzere 2 numaralı Devrim’e binmişti. Yola çıkıldı. Fakat 100 m. kadar sonra motor öksürerek durdu. Cemal Paşa’nın “Ne oluyor?” sorusuna direksiyondaki Yüksek Mühendis Rıfat Serdaroğlu “Paşam, benzin bitti” cevabını verdi. Paşa’dan özür dilenilerek 1 numaralı Devrim’e geçmesi rica edildi. Buna uyan Cemal Paşa, Anıtkabir’e bu otomobille gitti. İnerken ünlü “Garp kafasıyla otomobil yaptınız ama, şark kafasıyla benzin ikmalini unuttunuz” sözlerini söyledi. Ertesi gün bütün gazetelerin söz birliği etmişçesine “100 metre gidip bozuldu” başlığını attıkları 2 numaralı Devrim, aynı gün Hipodrom’daki geçit törenine katılıyor, ne bundan, ne de Cemal Paşa’nın Anıtkabir’e bir başka Devrim otomobili ile gittiğinden söz ediliyor; yalnızca haber, yorum ve fıkralarda harcanan bunca paranın boşa gittiğinden dem vuruluyordu. Oysa aynı yıl Tarım Bakanlığı bütçesine konmuş bulunan “At neslinin ıslahı” için 25 milyon TL ödenek ve sonucundan kimse söz etmiyordu… Devrimler, topu topu 130 güne sıkıştırılmış gayrı ciddi birer politik gösteriden başka bir şey değildi ve dar vizyonlarla, basit ihmallerle unutkanlıklarla sarsılan bir otomobil endüstrisi de asla mümkün olamazdı. Ama her şeye rağmen iyi niyetle üretim elbette mümkündü.

Be Sociable, Share!

Yoruma Kapalıdır.

  • can you take clomid and xanax together
  • zoloft doesn't work for anxiety
  • sinemet vs mirapex
  • 2 eggs with clomid
  • posologie xenical 120 mg
  • cialis ou viagra que choisir
  • levitra 20mg fta 8
  • does wellbutrin make you stop smoking
  • propecia minoxidil together before after
  • zithromax medication
  • is benicar a narcotic
  • amoxil tablets 250mg
  • xenical orlistat dosage
  • 2 rounds clomid 1 cycle
  • diferen?a entre viagra levitra e cialis
  • effetti collaterali del nolvadex
  • leading hotels cipro
  • fluoxetine dosis verhogen
  • can you take flagyl diflucan same time
  • propecia 1 jour sur deux
  • stopping zoloft weight loss
  • wellbutrin sr blog
  • equivalent viagra pharmacie sans ordonnance
  • cerotti zovirax prezzo
  • zyprexa injection reconstitution
  • proscar liver disease
  • quickly does clomid work men
  • viagra how much time to take effect
  • zosyn plus flagyl
  • differenza tra zoloft e citalopram
  • how to take clomid post cycle
  • clomid tablets to buy
  • proventil and vanceril together
  • cytotec causas e efeitos
  • compare nexium to prilosec otc
  • viagra internet
  • clomid resistance
  • proventil inhaler cost
  • generic cialis secure tabs
  • zoloft missed a dose
  • oral cytotec and miscarriage
  • clomid day 5-9 50 mg
  • john ashcroft proscar
  • where can i buy clomid and nolvadex
  • nolvadex and clomid
  • viagra super active ingredients
  • clomid days 2-6 of cycle
  • precio cialis 5 mg venezuela
  • orlistat e hipotireoidismo
  • clomid a quel moment le prendre
  • cialis levitra e vivanza
  • renova plan 1 unterschrank
  • amoxil generic brand name
  • onde se renova o cart??o jovem
  • puedo usar viagra todos los dias
  • clomid hcg injection success stories
  • cytotec como se usa yahoo
  • no bleeding after cytotec
  • zithromax nebenwirkungen
  • zoloft withdrawal 3 months
  • fluoxetine bij zwangerschap
  • xenical orlistat 120 mg contraindicaciones
  • jak dzia?a viagra na zdrowego
  • can take 2 viagra pills one day
  • kamagra mejor que viagra
  • wellbutrin can't focus
  • does zoloft cause weight gain loss
  • cytotec dosis para gastritis
  • viagra sprays
  • cipro e ue
  • renova group wikipedia
  • zyprexa velotab prezzo
  • cialis soft
  • recomendaciones para uso pastillas cytotec
  • offerte cipro agosto 2009
  • levitra 20 mg dosage
  • zithromax vs erythromycin
  • 5 months clomid still not pregnant
  • benicar patent expiration date
  • cytotec saignements
  • viagra para a mulher
  • cytotec mirena
  • clomid funciona 1 ciclo
  • despues de tomar cytotec cuanto dura el sangrado
  • buy clomid liquid
  • order propecia online canada
  • nolvadex raise testosterone levels
  • donde comprar cytotec madrid
  • clomid follicule mur
  • orlistat capsulas 120 mg
  • kamagra avis doctissimo
  • viagra e eiaculazione precoce
  • venta cytotec angeles chile
  • viagra kullan?m? ve zararlar?
  • priligy cialis se pueden combinar
  • cipro ck2
  • cialis viagra levitra comparativa
  • quem tomou clomid e teve gemeos
  • generic wellbutrin a 102
  • commander kamagra oral jelly
  • jual cytotec bandung
  • why give race horses lasix
  • wellbutrin news 2010
  • cialis once a day price
  • topamax nebenwirkungen gewichtsverlust
  • cialis sicuro line
  • how fast does sinemet work
  • viagra y sandia
  • cialis produce hipertension
  • cipro xr 1 gr precio
  • where can i buy clomid online in the uk
  • viagra ebay
  • wellbutrin xl mucinex dm
  • foros sobre zyprexa
  • what cycle day do you ovulate when taking clomid
  • viagra venta sin receta buenos aires
  • priligy und cialis
  • topamax engorda adelgaza
  • viagra doesn't work all the time
  • flagyl e gravidez
  • zithromax monodose
  • xenical how much fat
  • sinemet ou modopar
  • does fluoxetine pills look like
  • zyban chemical composition
  • topamax for migraines in children
  • cialis 10 mg boite de 4 prix
  • buy clomid online mexico
  • nexium mups y embarazo
  • nolvadex on a plane
  • clomid and ovulation pain
  • viagra e una droga
  • benicar hct and viagra
  • 8453624342
  • buy cheap clomid uk
  • topamax que es
  • synthroid 75 mg color
  • fk renova v glentoran
  • cialis bula e pre?o
  • bijwerkingen van sinemet
  • diflucan 1 week pregnant
  • levoxyl vs synthroid dosage
  • will cipro cause a yeast infection
  • amoxil y alcohol
  • topamax breastfeeding side effects
  • can zovirax used yeast infections
  • zoloft weight loss dosage
  • renova pq noir
  • hcg nolvadex and clomid pct
  • fluoxetine uk prescription
  • clomid prima o dopo i pasti
  • ?? meglio viagra o cialis
  • how to take sinemet 25 100
  • buy kamagra oral jelly australia
  • propecia vs proscar haarausfall
  • utilisation cialis 5 mg
  • cipro used for ear infections
  • cialis viagra levitra quale migliore
  • zoloft fatigue weight gain
  • clomid 3-7 vs 5-9
  • lasix loop diuretic
  • sintomas luego tomar cytotec
  • diflucan para que se usa
  • zyban d?pression
  • wellbutrin how fast does it work
  • long wellbutrin start working
  • 50 mg zoloft pregnancy
  • can zoloft cause you lose weight
  • thuoc giam can xenical orlistat 120mg
  • nexium infant acid reflux
  • viagra masticable contraindicaciones
  • 3 months clomid still not pregnant
  • xenical y carnitina
  • au bout de combien de temps agit le cytotec
  • assumere cialis e viagra insieme
  • renova bulex sdet c
  • topamax side effects 2009
  • vad kostar kamagra i thailand
  • viagra zagreb
  • can take 600 mg wellbutrin xl
  • can't stop crying wellbutrin
  • viagra 100 kullanimi
  • levitra 20 mg forum
  • topamax 15 mg sprinkles
  • clomid men success
  • viagra a zeny
  • new weight loss drug wellbutrin
  • nicosia cipro storia
  • nioxin minoxidil propecia
  • xenical comprar
  • zyban depression australia
  • diflucan and pregnancy risk
  • aliduet orlistat carnitina
  • m drol nolvadex cycle
  • cialis x donna
  • estrace dose
  • propecia long does take work
  • best place buy cialis online forum
  • synthroid iv conversion po
  • cialis ban o dau
  • comcast email hacked viagra
  • flagyl et perte d'appetit
  • dosis levitra 20 mg
  • cipro in inglese
  • zyprexa velotab comprimidos
  • proscar medication side effects
  • o'que e flagyl
  • wellbutrin sr vs zoloft
  • propecia buy online uk
  • fluoxetine biogaran 20mg
  • cipro meteo previsioni
  • fluoxetine 60 mg tiredness
  • orlistat ventajas y desventajas
  • 8484059621
  • generic synthroid doesn't work
  • xenical comprimidos
  • priligy in vendita
  • cialis paris
  • venta cytotec peru arequipa
  • clomid positive opk 3 days
  • taux reussite avec clomid
  • qual'?? la differenza tra viagra e cialis
  • zyprexa information sheet
  • fluoxetine hcl 10 mg capsule tev
  • nolvadex per ovulazione