Amerika’nın kaybolan markaları



Ülkemizde Anadol, dünyadaysa Kaiser, Hudson, Borgward, Humber, Packard, Simca gibi markalar artık yalnızca koleksiyoncuların garajlarında ve anılarda yaşıyorlar. Kaybolanlar arasında minik halk tipi otomobillerden tutun, lüks otomobillere ve hatta teknik bakımdan oldukça gelişmiş fikirler taşıyan otomobiller bile vardı. Otomotiv tarihinde iz bırakanlar, tutulmayanlar veya hiç görülmemiş ölü doğanlar da var bunların arasında. Şimdi sizlerle zaman koridorunda gezinti yaparak bu kaybolan markalara bakalım.

Amerika’nın yeni ve eski umutları
1930’lu yılların ekonomik bunalım ortamında Amerika’da yüzlerce otomobil markası peşpeşe kaybolmuştu. 2. Dünya Savaşı’ndan sonraki yeniden yapılanma döneminde hayatta kalan bütün otomobil şirketlerinde, gelecek için mega projeler geliştirilmişti. Bunların arasına yeni katılanlardan biri de vardı. Savaş yıllarında askeri nakliye gemilerinin seri halde montajını geliştirmekle ün salmış olan, çelik kralı Henry J. Kaiser, eski bir otomotiv mühendisi olan Joe Frazer’in yardımıyla otomobil üretimine girmeyi planladı.

Kaiser’in yaklaşık 10 yıl sürecek bu macerası için Willow Run’da büyük bir bombardıman uçağı fabrikası kiralandı. Bir yıl gibi kısa bir sürede, önden çekişli bir prototip halka sunuldu. Kaiser ve Frazer olarak iki model birden üretilecekti. İlk modellerin sağlamlığı ve konforu beğenildi. Ve bunlar ülkemizde de satılmaya başlandı. Dört kapılı tenteli spor modeller, arka kısmı açılarak station wagona dönüşen modeller gibi ilginç versiyonları vardı. 1950’lerin başında Kaiser’ler, alçak tavanlı ilerici stilde bir karoseriyle çıkarıldı. O günler için fazla ilericiydi ve satışlar pek iyi gitmemeye başladı. Bu arada küçük otomobil pazarı için Henry J modeli çıkarıldı. 1953’te ünlü Jeep araçlarını üreten Willys şirketi devralındı ve uzun yıllar boyunca bu ünlü binek arazi araçları Kaiser-Jeep olarak tanındı. Lüks modeller ve fiberglas karoserli spor modeller, Kaiser’in satışlarını düzeltmediği için 1955’te otomobil üretimi durduruldu ve kalıplar Arjantin’de kurulan yeni bir fabrikaya nakledildi. Bu fabrikada halen Renault marka otomobiller üretiliyor!

Kaiser’in teşebbüsü Amerikan otomotiv endüstrisine hakim olan üç büyük şirket, General Motors, Ford ve Chrysler’in arasına girmeyi tasarlayan cesurca yapılan son girişimdi. Ancak savaş öncesinden kalma birçok başka firma üç büyüklerin alanına girmek için girişimde bulundularsa da bunlar bugün mazide kalan markalara yenilerini ilave ettiler. Yaklaşık 130 yıl var olduktan sonra kapanan Studebaker markası da bunlardan biriydi.
En ünlü modellerini savaş sonrası yıllarda Raymond Loewy tarafından dizayn edilen Studebaker’ların çepeçevre saran arka camları ve uçak pervanesine benzer burunları ün salmıştı. Daha sonraki yıllarda çıkarılan Golden Hawk modelleri, 1950’li yıllardaki en güzel hatlara sahip modellerdi. Ancak halkın beklediği V8 motor ve lüks donanım gecikince satışları rakiplere kaptırdılar. 1954 yılında Packard markası ile birleşmeleri durumu düzeltmemişti. Packard çok eskilerden gelen lüks bir prestij markasıydı. Ancak aynı ününü savaş sonrası yıllarda çıkardı modellerde sürdüremedi. 1953-56 yılları arasında çıkarılan Carribean ve Four Hundred serisinin süper lüks modelleri de markaya eski ticari başarısını geri getiremedi. Son çıkarılan Packard’lar Studebaker’ların değişik panjurlu kopyalarıydı. Bir önceki büyük Packard’ların tüm kalıpları Rus’ların Zil otomobil fabrikasına satıldı. 1990’lara kadar komünistlerin lüks Zil marka otomobilleri bu tip karoser kalıplarıyla imal edilmişti. Studebaker ise son bir nefesle 1959’da 10 ayda tasarlanıp üretime koyulan Lark modeliyle satışlarını bir süre düzeltti ve yeniden lüks spor otomobil pazarına Avanti modeliyle girdi. 1966’da satışlar yeniden düşmüş ve bu kez Studebaker fabrikaları kapanmıştı. Sadece Avanti modeli, bir grup sanayici tarafından küçük çapta üretim olarak yaşatıldı.

Amerikan otomobilleri arasında özel geçmişi olan iki marka Nash ve Hudson‘dı. Birbirinden bağımsız olarak kaliteli ve hesaplı fiyatlandırılmış otomobiller üreten bu iki markanın çamurlukları kapalı, şişkin görünüşlü aerodinamik modelleri ülkemizde de iyi tanınmıştı. Sadece düz sıra 8 silindirli veya 6 silindirli motorlarla üretildiklerinden rakip markalar karşısında pek tutunamadılar. 1954’te de birleşerek American Motors Corp.‘u kurdular. Bundan kısa bir süre sonra Nash ve Hudson markaları tarihe karıştı ve AMC şirketi orta boy otomobiller sınıfında Rambler markasını yeniden canlandırdı. Rambler markası bir süre tutuldu ve Marlin, Pacer, Javelin, AMX gibi spor modelleri de piyasaya sürüldü. AMC’nin başarılı sanıldığı dönemde Jeep fabrikası da devralındı. Bir süre CJ5, CJ6, CJ7 ve CJ8 modelleri Rambler’den kalma 4.2 litrelik 6 silindirli motorla verildi.

Ancak 1970’li yılların çetin rekabeti karşısında AMC‘nin dayanması mümkün değildi. Ambassador modellerinin 1000 dolar zararla satılması, AMC’nin sonunu iyice hızlandırdı. Şirket 1980’li yılların başında tüm varlıklarını Lee Iacocca‘nın idaresindeki Chrysler‘e devretti. Ambassador’un yerine Eagle serisi üretildi.

Amerika’da kaybolan markalar arasında üç büyük şirketin yanlış hesaplarının sonucu gelip göçenler de var. Ford’un klasik bir yanlış planlama örneği sayılan Edsel modeli, kurucu Henry Ford’un ilk oğlu anısına çıkarılmıştı. Çifter çifter farlar ve beygir boyunduruğu şeklindeki ön panjuru halkta ters tepki yarattı ve milyarlık yatırımlar üç yıl içinde yapılan iki model değişikliği sonucunda rafa kaldırıldı.

Chrysler 1950’li yılların sonuna doğru yaptığı yeni yatırımlar ve alçak profilli dizayndan umduğu karları sağlayamayınca Imperial ve Desoto serilerinin üretimini durdurmaya karar verdi. Bunların her ikisi de iyi nam salmış lüks modellerdi. Ancak bayilik teşkilatına gereksiz bir yük getiriyorlardı. Böylece bu büyük tipler kaldırıldı ve yerine orta boy Valiant ve Dart serileri getirildi. İlginç bir raslantı eseri Türkiye 1990’ların ortalarına kadar -kamyon ve kamyonet de olsa! Desoto markalı araçların satıldığı son ülke olmuştur.
Chevrolet’nin küçük otomobiller alanındaki girişimleri de markaya çok sayıda fire verdirdi. 1960’lı yılların başında arkadan itişli hava soğutmalı motorlu Corvair modeliyle 1970’li yılların başında çıkarılan alüminyum motorlu Vega serisi ses getirmişti. Bunların her ikisi de küçük boy ve ucuz tip araçlardı. Bu alandaki en son firelerini 12 yıl içinde kaybolan Chevette, Citation ve Nova serisiyle verdi Chevrolet.
Amerika’da kaybolan birkaç başarısız marka arasında International-Harvester Scout, Willys Jeepster, Bricklin, deLorean, Clenet gibi spor otomobiller de sayılabilir.
Yazı: Bedri Karakuzucu

Be Sociable, Share!

Yoruma Kapalıdır.

  • can you take clomid and xanax together
  • zoloft doesn't work for anxiety
  • sinemet vs mirapex
  • 2 eggs with clomid
  • posologie xenical 120 mg
  • cialis ou viagra que choisir
  • levitra 20mg fta 8
  • does wellbutrin make you stop smoking
  • propecia minoxidil together before after
  • zithromax medication
  • is benicar a narcotic
  • amoxil tablets 250mg
  • xenical orlistat dosage
  • 2 rounds clomid 1 cycle
  • diferen?a entre viagra levitra e cialis
  • effetti collaterali del nolvadex
  • leading hotels cipro
  • fluoxetine dosis verhogen
  • can you take flagyl diflucan same time
  • propecia 1 jour sur deux
  • stopping zoloft weight loss
  • wellbutrin sr blog
  • equivalent viagra pharmacie sans ordonnance
  • cerotti zovirax prezzo
  • zyprexa injection reconstitution
  • proscar liver disease
  • quickly does clomid work men
  • viagra how much time to take effect
  • zosyn plus flagyl
  • differenza tra zoloft e citalopram
  • how to take clomid post cycle
  • clomid tablets to buy
  • proventil and vanceril together
  • cytotec causas e efeitos
  • compare nexium to prilosec otc
  • viagra internet
  • clomid resistance
  • proventil inhaler cost
  • generic cialis secure tabs
  • zoloft missed a dose
  • oral cytotec and miscarriage
  • clomid day 5-9 50 mg
  • john ashcroft proscar
  • where can i buy clomid and nolvadex
  • nolvadex and clomid
  • viagra super active ingredients
  • clomid days 2-6 of cycle
  • precio cialis 5 mg venezuela
  • orlistat e hipotireoidismo
  • clomid a quel moment le prendre
  • cialis levitra e vivanza
  • renova plan 1 unterschrank
  • amoxil generic brand name
  • onde se renova o cart??o jovem
  • puedo usar viagra todos los dias
  • clomid hcg injection success stories
  • cytotec como se usa yahoo
  • no bleeding after cytotec
  • zithromax nebenwirkungen
  • zoloft withdrawal 3 months
  • fluoxetine bij zwangerschap
  • xenical orlistat 120 mg contraindicaciones
  • jak dzia?a viagra na zdrowego
  • can take 2 viagra pills one day
  • kamagra mejor que viagra
  • wellbutrin can't focus
  • does zoloft cause weight gain loss
  • cytotec dosis para gastritis
  • viagra sprays
  • cipro e ue
  • renova group wikipedia
  • zyprexa velotab prezzo
  • cialis soft
  • recomendaciones para uso pastillas cytotec
  • offerte cipro agosto 2009
  • levitra 20 mg dosage
  • zithromax vs erythromycin
  • 5 months clomid still not pregnant
  • benicar patent expiration date
  • cytotec saignements
  • viagra para a mulher
  • cytotec mirena
  • clomid funciona 1 ciclo
  • despues de tomar cytotec cuanto dura el sangrado
  • buy clomid liquid
  • order propecia online canada
  • nolvadex raise testosterone levels
  • donde comprar cytotec madrid
  • clomid follicule mur
  • orlistat capsulas 120 mg
  • kamagra avis doctissimo
  • viagra e eiaculazione precoce
  • venta cytotec angeles chile
  • viagra kullan?m? ve zararlar?
  • priligy cialis se pueden combinar
  • cipro ck2
  • cialis viagra levitra comparativa
  • quem tomou clomid e teve gemeos
  • generic wellbutrin a 102
  • commander kamagra oral jelly
  • jual cytotec bandung
  • why give race horses lasix
  • wellbutrin news 2010
  • cialis once a day price
  • topamax nebenwirkungen gewichtsverlust
  • cialis sicuro line
  • how fast does sinemet work
  • viagra y sandia
  • cialis produce hipertension
  • cipro xr 1 gr precio
  • where can i buy clomid online in the uk
  • viagra ebay
  • wellbutrin xl mucinex dm
  • foros sobre zyprexa
  • what cycle day do you ovulate when taking clomid
  • viagra venta sin receta buenos aires
  • priligy und cialis
  • topamax engorda adelgaza
  • viagra doesn't work all the time
  • flagyl e gravidez
  • zithromax monodose
  • xenical how much fat
  • sinemet ou modopar
  • does fluoxetine pills look like
  • zyban chemical composition
  • topamax for migraines in children
  • cialis 10 mg boite de 4 prix
  • buy clomid online mexico
  • nexium mups y embarazo
  • nolvadex on a plane
  • clomid and ovulation pain
  • viagra e una droga
  • benicar hct and viagra
  • 8453624342
  • buy cheap clomid uk
  • topamax que es
  • synthroid 75 mg color
  • fk renova v glentoran
  • cialis bula e pre?o
  • bijwerkingen van sinemet
  • diflucan 1 week pregnant
  • levoxyl vs synthroid dosage
  • will cipro cause a yeast infection
  • amoxil y alcohol
  • topamax breastfeeding side effects
  • can zovirax used yeast infections
  • zoloft weight loss dosage
  • renova pq noir
  • hcg nolvadex and clomid pct
  • fluoxetine uk prescription
  • clomid prima o dopo i pasti
  • ?? meglio viagra o cialis
  • how to take sinemet 25 100
  • buy kamagra oral jelly australia
  • propecia vs proscar haarausfall
  • utilisation cialis 5 mg
  • cipro used for ear infections
  • cialis viagra levitra quale migliore
  • zoloft fatigue weight gain
  • clomid 3-7 vs 5-9
  • lasix loop diuretic
  • sintomas luego tomar cytotec
  • diflucan para que se usa
  • zyban d?pression
  • wellbutrin how fast does it work
  • long wellbutrin start working
  • 50 mg zoloft pregnancy
  • can zoloft cause you lose weight
  • thuoc giam can xenical orlistat 120mg
  • nexium infant acid reflux
  • viagra masticable contraindicaciones
  • 3 months clomid still not pregnant
  • xenical y carnitina
  • au bout de combien de temps agit le cytotec
  • assumere cialis e viagra insieme
  • renova bulex sdet c
  • topamax side effects 2009
  • vad kostar kamagra i thailand
  • viagra zagreb
  • can take 600 mg wellbutrin xl
  • can't stop crying wellbutrin
  • viagra 100 kullanimi
  • levitra 20 mg forum
  • topamax 15 mg sprinkles
  • clomid men success
  • viagra a zeny
  • new weight loss drug wellbutrin
  • nicosia cipro storia
  • nioxin minoxidil propecia
  • xenical comprar
  • zyban depression australia
  • diflucan and pregnancy risk
  • aliduet orlistat carnitina
  • m drol nolvadex cycle
  • cialis x donna
  • estrace dose
  • propecia long does take work
  • best place buy cialis online forum
  • synthroid iv conversion po
  • cialis ban o dau
  • comcast email hacked viagra
  • flagyl et perte d'appetit
  • dosis levitra 20 mg
  • cipro in inglese
  • zyprexa velotab comprimidos
  • proscar medication side effects
  • o'que e flagyl
  • wellbutrin sr vs zoloft
  • propecia buy online uk
  • fluoxetine biogaran 20mg
  • cipro meteo previsioni
  • fluoxetine 60 mg tiredness
  • orlistat ventajas y desventajas
  • 8484059621
  • generic synthroid doesn't work
  • xenical comprimidos
  • priligy in vendita
  • cialis paris
  • venta cytotec peru arequipa
  • clomid positive opk 3 days
  • taux reussite avec clomid
  • qual'?? la differenza tra viagra e cialis
  • zyprexa information sheet
  • fluoxetine hcl 10 mg capsule tev
  • nolvadex per ovulazione